Pompy ciepła: marketingowe pułapki!

Więc zdecydowałeś (zdecydowałaś), że Twój dom ogrzewać będzie pompa ciepła. Uważaj więc, by Cię nie oszukano przy zakupie takiego urządzenia!

Najważniejszym parametrem oceniającym pracę pompy ciepła jest COP. Z angielskiego Coefficient Of Performance, czyli współczynnik wydajności. Jeśli COP wynosi 4 oznacza to, że na dostarczenie 4 kWh ciepła pompa zużywa 1 kWh energii elektrycznej. Oczywiście, im wyższy COP, tym lepiej. I dlatego właśnie niektórzy producenci, dystrybutorzy i sprzedawcy nie zawsze uczciwie podają wartość tego parametru. (więcej…)

Elektryczne centralne ogrzewanie

Co do zasady, rzadko mówi się o elektrycznym centralnym ogrzewaniu. Energia elektryczna jest wykorzystywana jako źródło ciepła, ale rzadko w instalacjach CO. Najczęściej stosuje się elektryczne grzejniki (kaloryfery olejowe, termowentylatory (znane jako farelki), maty i przewody grzejne, piece akumulacyjne) do ogrzewania miejscowego. Takie rozwiązanie ma jedną istotną zaletę: nie ma konieczności montowania instalacji centralnego ogrzewania. W końcu w każdym pokoju energia elektryczna jest dostępna. Planując budowę domu zawsze można przewidzieć położenie przewodów, które wytrzymają większe prądy potrzebne dla celów grzewczych. (więcej…)

Instalacja centralnego ogrzewania

Czym jest instalacja centralnego ogrzewania? O tym właśnie będzie dzisiejszy artykuł.

Podstawowym elementem instalacji centralnego ogrzewania jest oczywiście kocioł centralnego ogrzewania. Jest to źródło ciepła dla całej instalacji. Może być to równie dobrze inne źródło, np. kominek czy pompa ciepła. Gdy ogrzewasz swój dom ciepłem z lokalnej ciepłowni (elektrociepłowni), wtedy sercem instalacji będzie wymiennik ciepłowniczy.

Drugi istotny element to urządzenia do dostarczania ciepła do pomieszczeń. Może być to instalacja ogrzewania podłogowego albo grzejniki. Oczywiście sposobów na wykorzystanie ciepła jest znacznie więcej. W biurach przykładowo stosuje się nawiew powietrza o odpowiedniej temperaturze. Wtedy sam „grzejnik” ukryty jest jeszcze wewnątrz kanału wentylacyjnego.

W niektórych instalacjach centralnego ogrzewania konieczne jest wymuszanie przepływu czynnika grzewczego. Dzieje się to wtedy, gdy naturalna cyrkulacja nie wystarcza, by zmusić wodę do przepływania od kotła do kaloryferów. Wtedy w skład instalacji wejdzie również pompa obiegowa.

Kocioł centralnego ogrzewania - serce instalacji CO
Sercem każdej instalacji centralnego ogrzewania jest źródło ciepła. Ten konkretny nowoczesny kocioł gazowy produkuje ciepło dla wodnego ogrzewania podłogowego. Foto: Koker & Schmidt.

No i same przewody rozprowadzające wodę. Tu możliwości też jest kilka. Po pierwsze: system trójnikowy. Z kotła wychodzi wtedy jedna para przewodów. Na przewodach montowane są trójniki, którymi część wody odpływa do grzejników. Przez drugi trójnik woda chłodniejsza trafia do przewodu powrotnego i stamtąd do kotła. Po drugie: system jednorurowy. Wtedy z kotła wychodzi jeden przewód. Trafia on do pierwszego kaloryfera. Woda po schłodzeniu w pierwszym grzejniku trafia do kolejnego a na końcu wraca do kotła. To trochę archaiczny dziś system, bo uniemożliwia np. odłączanie poszczególnych grzejników. W oszczędnym domu więc nikt go nie zastosuje… Po trzecie jest jeszcze: system rozdzielaczowy. Tu z głównej pary przewodów odłączają się nitki zasilające po kilka grzejników. W przypadku jakiejś awarii lub rozszczelnienia łatwo wtedy odciąć fragment instalacji. Dlatego dziś ten sposób rozprowadzania ciepła zyskuje na popularności.

Do tego w skład instalacji centralnego ogrzewania wchodzić będą też zawory i automatyka / sterowniki (regulatory temperatury, regulatory pogodowe, termostaty, itd.).

Ogrzewanie sufitowe

Nie podobają Ci się grzejniki pod oknami a nie chcesz ogrzewania podłogowego? Może więc zamontuj ogrzewanie sufitowe?

Ogrzewanie sufitowe ma kilka zalet ogrzewania podłogowego. Na przykład nie potrzeba do niego grzejników. Skoro powierzchnia wymiany ciepła jest znacznie większa, można zastosować chłodniejszy czynnik grzewczy. Można więc jako źródło stosować pompę ciepła lub kocioł kondensacyjny.

Są też i wady. Po pierwsze, nie daje się w takim przypadku obniżyć temperatury powietrza w pokoju jak w przypadku ogrzewania podłogowego. Tu ciepło dostarczane jest od góry. By ogrzać stopy i nogi, w które jest nam zawsze najzimniej, w pokoju musi być tak ciepło jak przy zwykłym ogrzewaniu grzejnikami. Poza tym ciepłe powietrze unosi się ku górze, więc niechętnie „spływa” w dół pokoju spod grzejącego go sufitu. To powoduje pogorszenie ogrzewania pomieszczenia.

Prawdopodobnie właśnie z powyższych powodów ogrzewanie sufitowe stosuje się rzadko. Warto też wspomnieć, że jest ono bardziej uciążliwe w instalacji niż podłogowe. W końcu łatwiej położyć węże instalacji grzewczej pod klepką niż pod stropem.

Tak czy siak uznałem, że warto o tym sposobie ogrzewania wspomnieć. W końcu może być podłączone do kotła centralnego ogrzewania.

Pompy dla centralnego ogrzewania

Instalacja centralnego ogrzewania w niektórych przypadkach wymaga zastosowania pompy. Pompa ta służy do wymuszania obiegu czynnika grzewczego przez instalację. Kiedy więc jest potrzebna?

Ogólnie wtedy, gdy nie mamy do czynienia z naturalną cyrkulacją. Naturalna cyrkulacja pojawia się w tzw. grawitacyjnych instalacjach centralnego ogrzewania. W takich instalacjach źródło ciepła (kocioł centralnego ogrzewania) zainstalowane jest w najniższym punkcie instalacji a wszystkie grzejniki są wyżej. Ciepła woda jako lżejsza (mniejsza gęstość) płynie do góry, po oddaniu ciepła w grzejnikach spływa z powrotem do kotła.

Oczywiście nie zawsze możliwa jest budowa takiej instalacji. Gdy jest ona zainstalowana na jednym piętrze a źródłem ciepła jest kocioł dwufunkcyjny na ścianie, musielibyśmy instalować grzejniki na suficie. Problem jest też przy ogrzewaniu podłogowym – w ułożonej poziomo rurce naturalna cyrkulacja miejsca mieć nie będzie. Gdy ten problem się pojawia, instalację należy wyposażyć w pompę centralnego ogrzewania. Tak zwaną pompę cyrkulacyjną albo obiegową.

Pompę dla instalacji CO charakteryzuje kilka parametrów. Najważniejsze dwa to parametry typowe dla każdej pompy: wysokość podnoszenia i maksymalna wydajność.
Wysokość podnoszenia to nic innego jak informacja o tym, jak wysoko pompa jest w stanie przepompować ciecz. Jeśli wynosi ona dajmy na to 8 metrów, to najwyższy punkt instalacji CO nie może znajdować się wyżej niż 8 m ponad pompą. Należy dobrać wysokość podnoszenia pompy do instalacji centralnego ogrzewania.
Wydajność określa ilość czynnika, którą pompa może przetłoczyć w ciągu godziny. Im więcej może przetłoczyć pompa, tym więcej instalacja może odebrać ciepła od kotła. W związku z tym wydajność pompy należy dobrać do mocy kotła i oczekiwanego zapotrzebowania na ciepło.
Jest też i trzeci parametr: wytrzymałość temperaturowa. Wiadomo, że pompa skonstruowana do tłoczenia wody zimnej prędzej czy później zepsuje się, jeśli będzie tłoczyć wodę w instalacji centralnego ogrzewania.

Pompa cyrkulacyjna może i powinna być podłączona do automatyki (sterownika) regulującej pracę centralnego ogrzewania. Tylko wtedy możliwe jest zapewnienie jej naprawdę bezpiecznej i oszczędnej pracy. Regulując pracę kotła i pompy sterownik ustawia bowiem temperaturę panującą w instalacji centralnego ogrzewania.

Własne ciepło i…energia elektryczna

Wyobraź sobie, że masz w domu urządzenie, które produkuje dla Ciebie ciepło i energię elektryczną. Ciepło potem krąży w instalacji centralnego ogrzewania a energię elektryczną zużywają Twój telewizor, komputer i pralka…

Jak coś takiego osiągnąć? Jakie urządzenie to potrafi? Ile kosztuje taka domowa elektrociepłownia?

W języku polskim takie urządzenie powinno się nazywać mikrokogeneratorem. Kogenerator, bo produkuje energię elektryczną i ciepło w kogeneracji (skojarzeniu). Mikro-, bo jest małej mocy. Jest to silnik spalinowy, podłączony do prądnicy. Czyli prawie taki zwykły agregat prądotwórczy. Prawie jak zwykle robi wielką różnicę.

W tym przypadku ta różnica polega na odzyskaniu ciepła odpadowego z silnika. Ciepło to pochodzi na przykład z obiegu chłodzenia silnika i ze spalin. Silnik spalinowy (każdy) musi być chłodzony, więc czemu to ciepło ma uciekać do atmosfery przez chłodnicę? Tak samo, czemu z rury wydechowej mają wychodzić gorące spaliny? Czy to ciepło powinno być marnowane zanim zostanie do czegoś wykorzystane? Oczywiście NIE!

Taki układ połączonego silnika spalinowego z generatorem będzie miał sprawność rzędu 20-30%. Oznacza to, że 70-80% energii wprowadzonej w paliwie będzie uciekać z niego w spalinach i przez obieg chłodzenia. To ogromne marnotrawstwo energii powoduje, że elektryczność z takiego źródła będzie kosmicznie droga. I dlatego też należy odzyskiwać ciepło.

Wyobraźmy sobie więc, że obieg chłodzenia silnika podłączony jest do naszego ogrzewania podłogowego. I że odpowiedni wymiennik schładza spaliny podgrzewając wodę w instalacji centralnego ogrzewania. Wtedy wykorzystujemy znacznie więcej energii z paliwa! Ciepło i tak trafia do atmosfery, ale najpierw ogrzewa nam pokój, kuchnię i łazienkę.

Widziałem jedno takie urządzenie na ostatnich targach Poleko w Poznaniu (jesienią 2006 roku). Kosztuje 14 000 euro netto, loco Włochy. Może dawać do 6 kW energii elektrycznej, zużywając 2,2 m3n gazu ziemnego albo 1,6 kg LPG na minutę. Sumaryczna sprawność produkcji energii elektrycznej i ciepła wynosi ponad 85%.

Drogie, ale fajne. Zwłaszcza, jeśli chcesz sam produkować swoją energię elektryczną.

Ogrzewanie w domu energooszczędnym i pasywnym.

autorem artykułu jest Piotr Waydel

W myśl dyrektywy unijnej, w niedługim czasie, wszystkie nowo budowane domy w Polsce będą musiały mieć certyfikat energetyczny i spełniać rygorystyczny warunek izolacyjności cieplnej. Dla zwykłego budynku energooszczędnego całkowity współczynnik przenikalności cieplnej będzie musiał być mniejszy od 0,3W/m2K.
W przypadku domu pasywnego jest on mniejszy od 0,15W/m2K. (więcej…)